آیا DNA نقشهٔ حیات است؟ | ژن‌ها، نویز زیستی، تکوین و تکامل در سامانه‌های پیچیده

در این قسمت از پادکست هشیوار، میزبان گفت‌وگویی هستیم با دکتر عطا کالیراد، زیست‌شناس تکاملی و بوم‌شناسی، پژوهشگر مؤسسه ماکس پلانک آلمان و دانش‌آموخته دکترای تکامل و بوم‌شناسی از دانشگاه هیوستون آمریکا. زمینه‌های پژوهشی ایشان شامل فرگشت، انعطاف‌پذیری زیستی (Phenotypic Plasticity)، مدل‌سازی ریاضی در زیست‌شناسی، بوم‌شناسی و نظریه فرگشت است. آثار علمی و پژوهش‌های ایشان در مجلات معتبر بین‌المللی منتشر شده و همچنین در ترویج علم و فلسفه زیست‌شناسی به زبان فارسی نقش فعالی داشته‌اند.

موضوع اصلی این گفتگو یکی از بنیادی‌ترین پرسش‌های زیست‌شناسی مدرن است:
آیا DNA واقعاً نقشهٔ حیات است؟
در این گفتگوی عمیق و چالشی، به بررسی محدودیت‌های نگاه ژن‌محور در زیست‌شناسی پرداخته و درباره نقش سامانه‌های پیچیده، نویز زیستی، تکوین، اپی‌ژنتیک، خودسازمان‌دهی، ظهور (Emergence)، انعطاف‌پذیری زیستی و سطوح مختلف علیت در موجودات زنده بحث می‌کنیم.
محورهای اصلی گفتگو:
• آیا ژن‌ها به‌تنهایی می‌توانند پیچیدگی حیات را توضیح دهند؟
• نقش نویز و تصادف در رشد و تکامل موجودات زنده چیست؟
• تفاوت نگاه ژن‌محور و سامانه‌محور در زیست‌شناسی چیست؟
• اپی‌ژنتیک تا چه اندازه واقعاً فراتر از ژن‌ها عمل می‌کند؟
• آیا انتقال صفات اکتسابی و نئولامارکیسم بازگشته‌اند؟
• پدیده ظهور (Emergence) چگونه ویژگی‌های جدید را در سامانه‌های زیستی ایجاد می‌کند؟
• آیا علیت فقط از پایین به بالا عمل می‌کند یا سطوح بالاتر سازمان‌یافتگی نیز نقش علّی دارند؟
• مرز میان شیمی و حیات کجاست؟
• آیا پیدایش حیات و انسان هوشمند رخدادی بسیار نادر بوده یا در جهان تکرارپذیر است؟
این گفتگو برای علاقه‌مندان به زیست‌شناسی، ژنتیک، فرگشت، علوم شناختی، فلسفه علم، سامانه‌های پیچیده و آینده نظریه فرگشت طراحی شده است.
میزبان: دکتر مهدی شفا
زیست‌شناس و بنیان‌گذار پادکست هشیوار
— — — — —
*🎙️ پادکست هوشیوار*
🎧 شنیدن در همه اپلیکیشن‌های پادکست:
https://pod.link/1707646743
📸 اینستاگرام:
https://www.instagram.com/mehdi_shafa_houshivar
✈️ کانال تلگرام:
https://t.me/Houshivarpodcast

*🧠 پادکست پلکان خرد*
🎧 شنیدن در همه اپلیکیشن‌های پادکست:
https://pod.link/1703634960
📸 اینستاگرام:
https://www.instagram.com/theladderofwisdom
✈️ کانال تلگرام:
https://t.me/theladderofwisdom

🐦 توییتر (X) دکتر مهدی شفا:
https://x.com/mehdishafa1